Φύλλο Εργασίας 1Β

Φύλλο Εργασίας 1Β

(Οι αγέρωχοι Σπαρτιάτες)

Στην αρχαία Σπάρτη η αγωνιστική αντίληψη της ζωής έβρισκε την αποθέωσή της μέσα από την πεποίθηση των πολιτών της ότι η υπηρεσία και η προσφορά προς την πατρίδα έχει ισόβια διάρκεια και δεν εξαντλείται μόνο σε μία τυπική στρατιωτική θητεία, όπως συμβαίνει σήμερα. Οι άρρενες βρίσκονταν σε στρατιωτική υπηρεσία έως και τα 60 τους έτη, γυμνάζονταν και φρόντιζαν να είναι σε καλή φυσική κατάσταση και ετοιμότητα, πρόθυμοι να αγωνιστούν «υπέρ βωμών και εστιών», μόλις κληθούν στα όπλα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πόλη της Σπάρτης παρέμενε πάντοτε ατείχιστη, προκειμένου να μην εφησυχάζουν οι πολίτες της και να μην παραμελούν τις στρατιωτικές υποχρεώσεις και τη διαρκή τους εκγύμναση. Ο νέος που θα έφευγε από την πολιτεία χωρίς να έχει εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις, αν επέστρεφε αργότερα, θα αντιμετώπιζε τη θανατική ποινή.

Η αποστολή σας είναι να συγκεντρώσετε πληροφορίες για τη διαπαιδαγώγηση των αγοριών στην αρχαία Αθήνα και την αρχαία Σπάρτη, επιχειρώντας μια συγκριτική αξιολόγηση με βάση το διαφορετικό ιδεολογικό και αξιακό σύστημα των δύο πολιτειών.

1. Διαβάστε προσεκτικά στο ψηφιακό σχολικό εγχειρίδιο τις παραγράφους 2.1 ως 2.11 από το κείμενο του Ξενοφώντα («Τεκνοποιία και εκπαίδευση στη Σπάρτη») και κρατήστε σημειώσεις στον ακόλουθο πίνακα για τις διαφορές ανάμεσα στο εκπαιδευτικό σύστημα της Σπάρτης και των άλλων ελληνικών πόλεων.

εκπαιδευτικό σύστημα άλλων πόλεων	εκπαιδευτικό σύστημα Σπάρτης

2α. Αναζητήστε στο διαδίκτυο πληροφορίες για το εκπαιδευτικό σύστημα στην Αθήνα και τη Σπάρτη κατά τον 5^ο αιώνα π.Χ. Ποιες ομοιότητες ή διαφορές παρατηρείτε ανάμεσα στην αγωγή και τον τρόπο ζωής ενός νεαρού Αθηναίου και ενός νεαρού Σπαρτιάτη; Μπορείτε να συγκεντρώσετε πληροφορίες και εικονογραφικό υλικό από τους εξής προτεινόμενους ιστότοπους:

-          Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα

-          Εισαγωγή στον πολιτισμό της κλασικής Αθήνας - Εκπαίδευση

-          Εκπαίδευση στην αρχαία Ελλάδα

-          Η εκπαίδευση τον 5ο αιώνα π.Χ. – Ο δάσκαλος στα κλασικά χρόνια

-          Οι αρχαίοι Σπαρτιάτες (ενότητες: «Η αγωγή», «Μέλας ζωμός», «Το μαστίγωμα», «Η αρπαγή του τυριού»).

-          Η Αγωγή των Νέων

-          Μέλας Ζωμός - Κύρια τροφή των Σπαρτιατών πολεμιστών

-          Αρχαία ενδύματα

Κρατήστε σημειώσεις στον ακόλουθο πίνακα. Αν έχετε άγνωστες λέξεις, βρείτε τη σημασία τους στα Λεξικά της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα.

	αρχαία Αθήνα	αρχαία Σπάρτη
είδος εκπαίδευσης
πρόσωπα υπεύθυνα για την αγωγή
βαθμίδες εκπαίδευσης
διδασκόμενα μαθήματα και ειδικότητες δασκάλων
μέθοδοι δασκάλων και μέσα διαπαιδαγώγησης
τρόπος ένδυσης-υπόδησης
διατροφικές συνήθειες

2β. Πού οφείλονται, κατά τη γνώμη σας, οι διαφορές που εντοπίσατε; Ποιος ήταν ο κύριος σκοπός της παρεχόμενης εκπαίδευσης στην καθεμιά πολιτεία; Απαντήστε σύντομα στον ακόλουθο πίνακα.

3. Αν ζούσατε ως έφηβοι στην αρχαιότητα, θα προτιμούσατε να βρίσκεστε στην Αθήνα ή στη Σπάρτη; Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας σε μία παράγραφο.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

1.

εκπαιδευτικό σύστημα άλλων πόλεων	εκπαιδευτικό σύστημα Σπάρτης
Τα παιδιά φορούν παπούτσια	Τα παιδιά είναι ξυπόλυτα
Τρώνε μέχρι να χορτάσουν	Τρώνε ίσα-ίσα για να κρατήσουν το στομάχι τους
Φορούν ξεχωριστά ρούχα για τον χειμώνα και το καλοκαίρι	Φορούν το ίδιο ιμάτιο όλο τον χρόνο

2α.

	αρχαία Αθήνα	αρχαία Σπάρτη
είδος εκπαίδευσης	Ιδιωτική υπόθεση η εκπαίδευση. Οι αθηναϊκοί νόμοι καθόριζαν τις ώρες λειτουργίας των ιδιωτικών σχολών	Η εκπαίδευση ήταν κρατική υπόθεση. Η Αγωγή έπαιρνε τα νέα Σπαρτιατόπουλα από την ηλικία των 7 μέχρι τα 20.
πρόσωπα υπεύθυνα για την αγωγή	γονείς και δούλοι "παιδαγωγοί" (συνόδευαν τα παιδιά στο διδασκαλείο, τα βοηθούσαν στη μελέτη)	Ο παιδονόμος και ο Είρενας.
βαθμίδες εκπαίδευσης	στοιχειώδης εκπαίδευση ανώτερη εκπαίδευση (οι σοφιστές δίδασκαν την τέχνη του λόγου στα παιδιά των πλούσιων οικογενειών).	Πρώτη φάση Αγωγής (απο τα 7 ως τα 12): βασική μόρφωση (ανάγνωση, γραφή) και σωματική εκγύμναση (τρέξιμο, πέταγμα ακοντίου και δίσκου) Δεύτερη φάση Αγωγής (απο τα 12 ως τα 20): σκληραγωγούνται σωματικά ώστε να αντεχουν σε κακουχίες.
διδασκόμενα μαθήματα και ειδικότητες δασκάλων	Ο γραμματιστής διδάσκει γραφή, ανάγνωση, αριθμητική, γραμματική και ποίηση (Όμηρο). Ο κιθαριστής διδάσκει μουσική και ποιήματα του Ομήρου. Ο παιδοτρίβης δίδασκε ασκήσεις γυμναστικής και ατομικά αθλήματα (π.χ. αγώνας δρόμου, άλμα εις μήκος).	Ο παιδονόμος αναλάμβανε τη βασική μόρφωση και σωματική εκγύμναση του παιδιού. Ο Είρενας ήταν ένα μεγαλύτερο παιδί που παρακολουθούσε τα μικρότερα και φρόντιζε για την πειθαρχία και την τιμωρία τους.
μέθοδοι δασκάλων και μέσα διαπαιδαγώγησης	Οι δασκαλοι χρησιμοποιούσαν την τεχνικη της απομνημόνευσης. Επισης ηταν αυστηροι και απαιτούσαν υπακοή. Γι' αυτό, χρησιμοποιουσαν και βια, οταν τα παιδια ηταν ανυπακουα ή ατίθασα.	Οι δάσκαλοι σκληραγωγούσαν τα παιδιά και ηταν πολύ αυστιροί με αυτά. Όταν τα έπιαναν να κλέβουν τα μαστίγωναν αλυπητα.
τρόπος ένδυσης-υπόδησης	Οι χιτώνες που προορίζονταν για τους υπηρέτες, τους βιοτέχνες, τους στρατιώτες και τους δούλους είχαν μια τρύπα, μονάχα για το αριστερό χέρι ενώ ο δεξιός ώμος έμενε ακάλυπτος.	Το κράτος έδινε στα αγόρια ένα ρούχο που το φορουσαν χειμώνα καλοκαιρι. Επίσης κυκλοφορουσαν ξυπόλητοι, για να αντεχουν σε δύσκολες συνθηκες πολέμου. Επρεπε να κοιμούνται σε καλάμια που έκοβαν από τις όχθες του ποταμου Ευρώτα και να μιλάνε λίγο και περιεκτικά (λακωνικά).
διατροφικές συνήθειες		Το πιο διάσημο σπαρτιάτικο φαγητό ήταν ο μέλας ζωμός. Ήταν χοιρινό που κολυμπούσε μέσα σε μπόλικο αίμα! Τα παιδιά δεν τα τάιζαν πολύ και πεινούσαν. Και αν ήθελαν να φάνε περισσότερο, έπρεπε να κλέψουν. Όμως όποιο παιδί το συλλάμβαναν να κλέβει, το τιμωρούσαν με μαστιγωμα.

2β.

Αντιθέτως με τους Αθηναίους, οι Σπαρτιάτες ήταν πολύ πιο σκληροί με τα παιδιά τους, έτσι ώστε να γίνουν πολεμιστές υψηλής κατηγορίας που θα αγωνίζονται μέχρι θανάτου για την πατρίδα τους όταν τους χρειάζεται. Ενώ στην Αθήνα ήθελαν τα παιδιά τους να μορφωθούν και να γυμναστούν, χωρίς όμως υπερβολές και σκληραγώγιση. Στην Αθήνα οι γονείς ήθελαν καλιεργήσουν και το σώμα και την ψυχή. Επίσης, κάποιοι νέοι ακουλουθούσαν "πανεπιστιμιακες" σπουδες, αν τους το επέτρεπε η οικονομικη κατάσταση της οικογένειας τους.

3.

Θα προτιμουσαμε να ζουμε στην αρχαία Αθηνα, γιατι εαν ημασταν στην Σπαρτη θα μας σκοτωναν οι βαριες τιμωριες ενω στην Αθηνα θα ειχαμε περισσοτερα δικαιωματα. Αλλα δεν θα ημασταν τοσο σκληραγωγημενοι στην Αθηνα οσο στην Σπαρτη. Όμως στην Αθηνα θα ζουσαμε μια καλυτερη ζωη, γιατι θα ειχαμε λιγοτερες πιθανοτητες να σκοτωθουμε. Επισης στην Αθηνα θα ειχαμε καλυτερη μορφωση απ'οτι στην Σπαρτη.

Τις απαντήσεις έδωσαν οι μαθητές Κύριλλος Β., Θάνος Γ., Ανδρέας Θ., Σάββας Ι.