Φύλλο Εργασίας 1Α
(Οι χειραφετημένες
Σπαρτιάτισσες)
Στις περισσότερες ελληνικές πόλεις της αρχαιότητας η
γυναίκα ήταν πλήρως υποδουλωμένη στον άντρα, όμως στην αρχαία Σπάρτη είχε
εξέχουσα θέση, καθώς είχε δικαίωμα να διατηρεί την πατρική της περιουσία και να
αποκτά έγγεια ιδιοκτησία. Η ιδιάζουσα ελευθερία των γυναικών της αρχαίας
Σπάρτης εκφραζόταν και στην αμφίεσή τους: πολλούς αιώνες πριν εφευρεθεί η
«μίνι» φούστα, οι Σπαρτιάτισσες φορούσαν τις «φαινομηρίδες» (πολύ κοντοί χιτώνες που άφηναν τους μηρούς σε
κοινή θέα και ήταν σχιστοί στο πλάι, περίπου ως τη μέση).
Η
αποστολή σας είναι να συγκεντρώσετε πληροφορίες για την κοινωνική και πολιτική θέση της γυναίκας στην αρχαία Αθήνα και την αρχαία
Σπάρτη, καταδεικνύοντας τη διαφορετική
ιδεολογία των δύο πολιτειών, και να παρουσιάσετε εξέχουσες
Σπαρτιάτισσες που διέπρεψαν κατά την αρχαιότητα στον χώρο της τέχνης και της επιστήμης.
1.
Διαβάστε προσεκτικά
στο ψηφιακό
σχολικό εγχειρίδιο τις παραγράφους 1.3 ως 1.10 από το κείμενο του Ξενοφώντα
(«Τεκνοποιία και εκπαίδευση στη Σπάρτη»)
και κρατήστε σημειώσεις στον ακόλουθο πίνακα για τη διαφορετική ανατροφή των
κοριτσιών στη Σπάρτη και στις άλλες ελληνικές πόλεις.
ανατροφή των κοριτσιών σε άλλες πόλεις
|
ανατροφή των κοριτσιών στη Σπάρτη
|
2α.
Αναζητήστε στο
διαδίκτυο περισσότερες πληροφορίες για τη θέση
της γυναίκας στην αρχαιότητα, και ιδιαίτερα στις πόλεις της Αθήνας και της
Σπάρτης, προκειμένου να κατανοήσετε τις καινοτομίες που επέφερε η νομοθεσία του
Λυκούργου και τον απώτερο σκοπό τους. Ποιες ομοιότητες ή διαφορές
παρατηρείτε ανάμεσα στην αγωγή και τον τρόπο ζωής μιας νεαρής Αθηναίας και μιας νεαρής Σπαρτιάτισσας; Μπορείτε να
συγκεντρώσετε πληροφορίες και εικονογραφικό υλικό από τους εξής προτεινόμενους
ιστότοπους:
-
Η θέση της γυναίκας στην
Αθήνα – Κλασική περίοδος (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)
Κρατήστε σημειώσεις στον ακόλουθο πίνακα. Αν έχετε άγνωστες λέξεις,
βρείτε τη σημασία τους στα Λεξικά της Πύλης για την Ελληνική Γλώσσα.
αρχαία Αθήνα
|
αρχαία Σπάρτη
|
|
είδος εκπαίδευσης
|
||
καθημερινές ασχολίες
|
||
συμμετοχή σε κοινωνικές
εκδηλώσεις
|
||
πολιτικά δικαιώματα
|
||
γάμος (ηλικία
γάμου, θεσμοί «εγγύης» και «προίκας», μορφή γαμήλιας τελετής)
|
||
θεσμός «πολυανδρίας»
|
||
τρόπος ένδυσης
|
2β. Πού οφείλονται, κατά τη γνώμη σας, οι
διαφορές που εντοπίσατε; Ποια ήταν η βασική
αποστολή της ενάρετης Αθηναίας, και ποια της σχετικά χειραφετημένης
Σπαρτιάτισσας; Απαντήστε σύντομα στον ακόλουθο πίνακα.
3.
Αν ζούσατε ως κορίτσι
στην αρχαιότητα, θα προτιμούσατε να βρίσκεστε στην Αθήνα ή στη Σπάρτη; Να
εξηγήσετε την επιλογή σας σε μία παράγραφο.
4.
Στη σύγχρονη εποχή οι
γυναίκες κατάφεραν έπειτα από αγώνες να αποκτήσουν πολιτικά δικαιώματα και να
αναγνωριστούν ως ισάξια μέλη της πολιτείας. Νομίζετε ότι οι γυναίκες κατάφεραν
τελικά να εξαλείψουν εντελώς το φαινόμενο της ανισότητας στις σχέσεις των δύο φύλων που κυριαρχούσε τόσους
αιώνες; Αναλογιστείτε τη θέση των γυναικών όχι μόνο στις προοδευτικές δυτικές
κοινωνίες αλλά και στις ανατολικές χώρες της Ασίας και της Αφρικής και γράψτε μια
σύντομη παράγραφο παρουσιάζοντας τις απόψεις σας.
Μπορείτε να αξιοποιήσετε σχετικές πληροφορίες από τους εξής
ιστότοπους:
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1.
ανατροφή
των κοριτσιών σε άλλες πόλεις
|
ανατροφή
των κοριτσιών στη Σπάρτη
|
Οι
γονείς ανέτρεφαν τα κορίτσια για να γίνουν άξιες μητέρες
|
Προορισμός
των κοριτσιών ήταν να αποκτήσουν γερά-υγιή παιδιά, γι’ αυτό και αθλούνταν,
συμμετείχαν σε αθλητικούς αγώνες όπως και οι άντρες
|
Λιτή
διατροφή, έτρωγαν ψωμί και απείχαν από το κρασί ή το έπιναν νερωμένο.
|
Καλή
διατροφή (για να γεννήσουν γερούς απογόνους)
|
Ασκούσαν
τέχνες, και δούλευαν ασάλευτες το μαλλί (υφαντική τέχνη)
|
Τα
ρούχα των γυναικών τα έφτιαχναν οι δούλες
|
2α.
αρχαία
Αθήνα
|
αρχαία
Σπάρτη
|
|
είδος
εκπαίδευσης
|
Η
εκπαίδευση ήταν ιδιωτική υπόθεση.
Τα
κορίτσια μάθαιναν βασικές γνώσεις και προετοιμάζονταν για τη διαχείριση του
οίκου.
|
Η
εκπαίδευση των κοριτσιών ήταν υπόθεση του κράτους, που αναλάμβανε την αγωγή
τους.
|
καθημερινές
ασχολίες
|
Κλεισμένη
στον γυναικωνίτη, επιβλέπει τους δούλους στις οικιακές εργασίας, η ίδια
εργάζεται στον αργαλειό και φροντίζει την ανατροφή των παιδιών
|
Δεν
ασχολούνταν με τις δουλειές του σπιτιού, δηλαδή με το νοικοκυριό και την
υφαντική. Αυτές τις δουλειές τις έκαναν οι υπηρέτες.
Συναναστρέφονταν
(σαν τα αγόρια) σε αγέλες, για να σκληραγωγηθούν. Συμμετείχαν σε αθλητικές
δοκιμασίες και υπέφεραν κακουχίες με ελαφριά ένδυση.
Αθλούνταν
και γυμνάζονταν σε παλαίστρες και στάδια στο ακόντιο, στη ρίψη του δίσκου,
στην πάλη, στο τρέξιμο κ.λπ.
|
συμμετοχή
σε κοινωνικές εκδηλώσεις
|
Συμμετείχαν
στις κυριότερες θρησκευτικές γιορτές (Λήναια, Ανθεστήρια, Παναθήναια,
Θεσμοφόρια).
|
Εμφανίζονταν
σε θρησκευτικές γιορτές μύησης (π.χ. Υακίνθια).
|
πολιτικά
δικαιώματα
|
Οι
γυναίκες δεν θεωρούνταν πολίτες, δεν ψήφιζαν, δεν είχαν δικαίωμα κατοχής
εγγείου ιδιοκτησίας ούτε έπαιρναν μερίδιο από την κληρονομιά, αλλά απλώς
γράφονταν στον κατάλογο της φατρίας.
|
Δεν
είχαν άμεση συμμετοχή στα πολιτικά, όμως απολάμβαναν μια σχετική ελευθερία.
Η
"πατρούχος" μοναχοκόρη είχε δικαίωμα να κληρονομήσει την περιουσία
του πατέρα της (κάτι σαν προίκα).
Οπότε,
οι γυναίκες είχαν δικαιώματα στην έγγειο περιουσία, και μάλιστα ο Αριστοτέλης
αναφέρει ότι κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. τα δύο πέμπτα της συνολικής
καλλιεργήσιμης έκτασης ανήκαν σε γυναίκες.
|
γάμος
(ηλικία
γάμου, θεσμοί «εγγύης» και «προίκας», μορφή γαμήλιας τελετής)
|
Παντρευόταν
στα 15. Η κοπέλα δεν επέλεγε τον σύζύγό της,
αλλά
τον διάλεγε ο πατέρας. Σε πιο παλιό έθιμο έπαιρνε ένα έπαθλο.
Η
τελετή του γάμου περιλαμβάνει δύο διαδικασίες:
α) αρραβώνας
ή εγγύη (υπογραφόταν το προγαμιαίο συμβόλαιο, στο οποίο
καθοριζόταν το ύψος της προίκας)
β) έκδοση
(τελετή παράδοσης της κοπέλας στον σύζυγο ο οποίος αναλάμβανε πλέον την
κηδεμονία της).
|
Κατάλληλη
ηλικία γάμου για μια Σπαρτιάτισσα ήταν τα 20 έτη.
Ο
γάμος πραγματοποιούνταν με την αρπαγή της νύφης, η οποία μεταφερόταν στο
σπίτι του γαμπρού. Εκεί την κούρευαν και την έντυναν με αντρικά ρούχα. Τη
νύχτα ερχόταν σε σωματική επαφή με τον γαμπρό. Τον γάμο τον κρατούσαν κρυφό,
τουλάχιστον μέχρι ο σύζυγος να γίνει 30 χρονών.
|
θεσμός
«πολυανδρίας»
|
Έθιμο,
σύμφωνα με το οποίο την ίδια γυναίκα μοιράζονταν δύο ή περισσότεροι άνδρες
(συνήθως αδέρφια). Ακόμη, όταν ένας ηλικιωμένος είχε νέα σύζυγο και ήθελε να
κάνει παιδιά, μπορούσε να τη φέρει σε επαφή με έναν νέο και δυνατό
άνδρα. Επίσης αν κάποιος δεν ήθελε να παντρευτεί, μπορούσε να ζητήσει μια
παντρεμένη γυναίκα (αφού την άφηνε ο άντρας της) και να αποκτήσει μαζί της
παιδιά.
Στόχος
αυτού του θεσμού ήταν να διατηρήσουν τη στρατιωτική τους δύναμη (αποκτώντας
γερά παιδιά που θα γίνουν δυνατοί πολεμιστές) και να αποτρέψουν μια πιθανή
εξέγερση των πολυάριθμων ειλώτων.
|
|
τρόπος
ένδυσης
|
φορούσαν
χιτώνα και ιμάτιο,
κυκλοφορούσαν
με υποδήματα
|
Φορούσαν
"φαινομηρίδες" (πολύ κοντοί χιτώνες) που άφηναν τους μηρούς τους σε
κοινή θέα, αλλά ήταν και σχιστοί στο πλάι, περίπου ως τη μέση.
Σε
ορισμένες περιπτώσεις οι νέες κοπέλες μπορούσαν να κυκλοφορούν τελείως
γυμνές.
|
2β.
Όλες οι
προηγουμενες διαφορές υπάρχουν επειδή στην Αθήνα αποστολή της γυναίκας ήταν να
φροντίζει το νοικοκυριό και να μεγαλώνει τα παιδιά. Αντίθετα στην Σπαρτη
αποστολή της γυναικας ήταν να γεννήσει γερά και δυνατά παιδιά που θα πολεμούν
για την πολη τους, γι’ αυτό και οι γυναικες απο μικρες γυμναζονταν ωστε να
έχουν υγιες σώμα.
3.
Θα προτιμούσαμε να
ζούμε στην Σπάρτη, γιατί οι γυναίκες εκεί ήταν ποιο ελεύθερες από ότι
ήταν οι γυναίκες στην Αθήνα. Επίσης, συμμετείχαν σε διάφορες κοινωνικές
εκδηλώσεις, δεν ήταν όλη την ημέρα στο σπίτι κάνοντας δουλειές και προσέχοντας
τα παιδιά. Επιπλεον ο τρόπος ένδυση τους ήταν ποιο προχωρημενος, δηλαδή
φορούσαν ποιο κοντούς χιτώνες αφήνοντας τους μηρούς τους σε κοινη θέα. Τέλος,
μπορουσαν να διεκδηκήσουν κληρονομια, σε αντιθεση με την Αθηνα όπου η κοπέλα
δεν ειχε τέτοιο δικαιωμα. Εξάλλου, στην Αθηνα οι γυναίκες παντρεύονταν στα 15
τους, ενώ στην Σπαρτη παντρεύονταν σε ηλικια 20 χρονών.
4.
Οι γυναίκες στη
σημερινή κοινωνία έχουν ίσα δικαιώματα με τους άνδρες. Πλέον η γυναίκα έχει
αποκτήσει την ανεξαρτησία της, πράγμα που παλαιότερα δεν συνέβαινε. Επιπλέον, η
γυναικα ειναι αξια. Αντιθέτως, στην παλαιότερη εποχή δεν υπήρχε η ισότητα τον
δύο φύλλων, οι γυναίκες δεν ήταν ίσες με τους άνδρες αλλά θεωρούνταν κατώτερες,
και μόνο ο άνδρας συμμετείχε στην κοινωνική ζωή. Η γυναίκες θεωρούνταν
κατώτερες, δεν μορφώνονταν και ήταν όλη την ημέρα στο σπίτι, ενώ ο άνδρας θεωρούνταν
η κολόνα του σπιτιού!!! Όλα αυτά που γίνονταν στην παλαιότερη εποχή
συνεχίζονται και στην σημερινή εποχή σε κάποιες χώρες όπως η Ασία, η Αφρική.
Και υπάρχουν και άλλες πολλές... Και τις γυναίκες τις θεωρούν σκουπίδια όπως
ακριβώς τις θεωρούσαν παλαιότερα!!!...
Τις
απαντήσεις έδωσαν οι μαθήτριες Κατερίνα Α., Γεωργία Γ., Κατερίνα Κ., Κωνσταντίνα
Κ., Μαρία Π.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου